Strona główna › Technologia i automatyzacja › Strategia AI w firmie, czyli czego...
Technologia i automatyzacja

Strategia AI w firmie, czyli czego uczy Rumelt i gdzie szukać przewagi.

ŁS
Łukasz Szyndrowski
18 listopada 2026
14 min czytania
Strategia AI w firmie, czyli czego uczy Rumelt i gdzie szukać przewagi.

Masz strategię AI czy listę życzeń z rakietą na slajdzie? Rdzeń strategii Rumelta, dane McKinseya i trzy przykłady: gdzie AI naprawdę daje przewagę.

Okładka polskiego wydania książki Richarda Rumelta Dobra strategia, zła strategia

„Dobra strategia, zła strategia” Richarda Rumelta. Strategia AI w wielu firmach zaczyna się od slajdu z rakietą, a Rumelt zacząłby od pytania, jaki problem właściwie rozwiązujemy.

  • Intro, w którym prezes wraca z konferencji
  • Zwrotka pierwsza: wszyscy używają, prawie nikt nie zarabia
  • Zwrotka druga: cztery objawy złej strategii AI
  • Mostek: skąd się bierze tyle złej strategii
  • Solówka Rumelta: jak wygląda dobra strategia
  • Zwrotka trzecia: AI nie da Ci przewagi, ale może wzmocnić tę, którą masz
  • Trzy covery na żywo
  • Outro: co zrobić w poniedziałek zamiast slajdu z rakietą

Intro, w którym prezes wraca z konferencji

Znasz ten moment, kiedy prezes wraca z konferencji, na której przez dwa dni słuchał, że kto nie wdroży AI, ten wyginie jak dinozaury, i w poniedziałek o ósmej rano zwołuje zarząd z jednym punktem agendy: „musimy mieć strategię AI”. Po miesiącu strategia jest gotowa i wygląda zawsze mniej więcej tak samo: slajd z rakietą, hasło „AI-first 2028”, strzałka do góry, czternaście inicjatyw w kolorowych kafelkach i budżet na licencje, z których za pół roku będzie korzystać trzech zapaleńców i stażysta.

Żeby było jasne, prezesa rozumiem, bo liczby rzeczywiście się ruszyły. Według GUS w 2026 roku z AI korzysta już 17,8% polskich firm, mniej więcej dwa razy więcej niż rok wcześniej, a jeszcze w 2025 roku Eurostat pokazywał Polskę z wynikiem 8,4% przy średniej unijnej 20%. Presja jest prawdziwa. Tylko że z presji rodzi się zwykle prezentacja, a strategia to zupełnie inne zwierzę.

No dobrze, a jaki problem właściwie rozwiązujemy? Bo na slajdzie widzę cel, rakietę i strzałkę do góry, a problemu nigdzie nie widzę.

Ten refren będzie wracał, bo tak naprawdę cały ten tekst jest o nim. Pożyczam go od Richarda Rumelta, profesora z UCLA i autora „Good Strategy, Bad Strategy” oraz „The Crux”, w którym, przyznaję bez bicia, jestem zakochany w sposób, który można uznać za lekko niepokojący.

Zwrotka pierwsza: wszyscy używają, prawie nikt nie zarabia

McKinsey w raporcie „The state of AI in 2025” przepytał prawie dwa tysiące firm z całego świata. 88% regularnie używa AI przynajmniej w jednym obszarze, więc wydawałoby się, że rewolucja się dokonała. Na pytanie, czy widać to w wyniku operacyjnym, „tak” odpowiedziało już tylko 39%, i to w większości z wpływem poniżej 5% EBIT. Firm, które naprawdę na AI zarabiają, McKinsey naliczył około 6%.

Czym te 6% różni się od reszty? Tym, czego na slajdzie z rakietą zwykle nie ma: przebudowały swoje procesy pracy. Zrobiło tak 55% z nich, a w pozostałych firmach 20%. Reszta kupiła narzędzie i postawiła je obok procesu, który od lat działał tak samo, a potem zdziwiła się, że proces dalej działa tak samo, tylko drożej.

Dane McKinsey 2025: 88% firm używa AI, 39% widzi wpływ na EBIT, około 6% wyraźnie zarabia; odsetek firm korzystających z AI w Polsce i UE

Technologię mają prawie wszyscy, wyraźnie zarabia na niej garstka. Polska w 2025 roku była w ogonie Europy, a w 2026 roku mocno nadrabia.

No dobrze, a jaki problem właściwie rozwiązujemy? Bo licencje już mamy, a problemu dalej nikt nie nazwał.

Zwrotka druga: cztery objawy złej strategii AI

Rumelt opisał cztery objawy złej strategii. Przyłożyłem je do typowych firmowych „strategii AI”, które widziałem w ostatnim roku, i pasują tak dobrze, że aż przykro.

  1. Puste słowa. „Transformacja organizacji w kierunku podejmowania decyzji opartych na danych i sztucznej inteligencji, z naciskiem na synergię i zwinność”. Rumelt pisze, że taki słowotok ma przykryć brak treści. Sprawdzian jest prosty: przeczytaj zdanie na głos i zapytaj, co od jutra robimy inaczej. Jeśli zapada cisza, to masz odpowiedź.
  2. Unikanie problemu. Strategia AI, w której nie pada ani słowo o tym, co firmę naprawdę boli: czy to marża, terminowość, rotacja ludzi, brak sprzedaży czy chaos na hali. Jest lista technologii, nie ma przeciwnika. Według Rumelta jeśli nie nazwiesz wyzwania wprost, nie da się nawet ocenić, czy strategia jest dobra, bo nie wiadomo, z czym walczy. To ten sam błąd, o którym pisałem w tekście „Po co Ci Problem Solving, skoro możesz po prostu naprawić?”, tylko na poziomie całej firmy.
  3. Cel udający strategię. „20% oszczędności dzięki AI w ciągu dwóch lat”. Świetnie, a jak? Rumelt powtarza, że cel sam w sobie nie mówi nic o działaniu, a ambicja to jeszcze nie plan. Do 20% oszczędności można dojść na sto sposobów, w tym na dziewięćdziesiąt dziewięć złych.
  4. Lista życzeń zamiast celów. Czternaście pilotaży naraz: chatbot na stronę, AI w HR, predykcja awarii, automatyczne oferty, analiza nastrojów klientów, „agent do wszystkiego”. Żaden nie dostaje dość uwagi, żeby dojść do produkcji, za to każdy ma swój kafelek na slajdzie.

Mostek: skąd się bierze tyle złej strategii

Moim zdaniem najcenniejszy fragment Rumelta to ten, w którym tłumaczy, dlaczego mądrzy ludzie tak często robią złą strategię. Podaje trzy przyczyny i każda pasuje do AI jak ulał.

Pierwsza to niezdolność do wyboru. Strategia oznacza, że coś robimy, a czegoś świadomie nie robimy. Odmowa kosztuje politycznie, bo każdy dyrektor chce mieć swój pilotaż AI, więc najłatwiej wpisać wszystkich na listę. Lista czternastu inicjatyw jest w praktyce dokumentem rozejmu między działami.

Druga to strategia z szablonu. Wizja, misja, wartości, cele strategiczne, kafelki, wypełnione jak formularz w urzędzie. Rumelt w „The Crux” mówi wprost, że pisanie deklaracji misji to strata czasu i wysiłku, i radzi, żeby nie zaczynać od celów, tylko od zrozumienia wyzwania. Jeśli Twoja strategia AI zaczyna się od zdania „Naszą misją jest dostarczanie wartości klientom z wykorzystaniem najnowszych technologii”, możesz spokojnie przewrócić kartkę, bo dalej będzie tylko gorzej.

Trzecia to coś, co Rumelt nazywa „New Thought”, czyli wiara, że jeśli wystarczająco mocno sobie coś wyobrazimy i będziemy pozytywnie myśleć, to się wydarzy. W wersji AI brzmi to tak: „jak wszyscy przejdziemy szkolenie z promptowania, firma sama się przetransformuje”. Nie przetransformuje się, a promptowanie nie zastąpi diagnozy.

No dobrze, a jaki problem właściwie rozwiązujemy? Bo misję mamy piękną, tylko nikt nie wie, z czym walczymy.

Solówka Rumelta: jak wygląda dobra strategia

Dla Rumelta strategia to sposób na pokonanie konkretnej trudności. To nie jest opis marzeń, budżet ani lista projektów, tylko odpowiedź na pytanie, jak przejść przez przeszkodę, która stoi nam na drodze. Każda dobra strategia ma rdzeń z trzech elementów:

  • Diagnoza: co się tu naprawdę dzieje i co jest największą przeszkodą. To najtrudniejsza i najczęściej pomijana część, bo wymaga przyznania się, że coś nie działa.
  • Polityka przewodnia: ogólny kierunek, który mówi, co robimy, a czego nie robimy. Rumelt porównuje ją do barier na autostradzie, które nie mówią, którym pasem jechać, ale nie pozwalają wjechać do rowu.
  • Spójne działania: konkretne kroki, które wzajemnie się wzmacniają, czyli ciągną w tę samą stronę, zamiast rozjeżdżać się w czternaście kafelków.

W „The Crux” Rumelt dokłada pojęcie, które moim zdaniem jest najlepszym narzędziem menedżerskim, jakie znam. Crux to najważniejszy problem, który jednocześnie da się realnie ruszyć. Chodzi o najważniejszy spośród tych, na które masz wpływ, bo z kursem euro czy demografią niewiele zrobisz. Żeby go znaleźć, Rumelt każe spisać wszystkie problemy, pogrupować je, a potem odsiać według dwóch kryteriów: jak bardzo są ważne i na ile da się je rozwiązać. I zadać pytanie, które powinno wisieć w każdej sali zarządu: co w tym wszystkim jest naprawdę trudne?

Do tego dochodzą źródła siły, czyli to, z czego dobra strategia czerpie przewagę:

  • Dźwignia: skupienie wysiłku w jednym punkcie, który pociąga za sobą resztę.
  • Bliskie cele: cele na tyle blisko, że da się je realnie osiągnąć, zamiast „AI we wszystkich procesach do 2030”.
  • Najsłabsze ogniwo: w systemie, który działa jak łańcuch, poprawianie mocnych ogniw nie daje nic, dopóki nie naprawisz najsłabszego. Pilotaż AI w sprzedaży nie pomoże firmie, której wąskim gardłem jest planowanie produkcji.
  • Skupienie: Steve Jobs po powrocie do Apple w 1997 roku nie zaczął od wizji, tylko obciął ofertę do czterech produktów w prostej tabelce dwa na dwa. Rumelt opisuje to jako podręcznikowy przykład dobrej strategii, bo była w niej odwaga powiedzenia „nie”.
  • Entropia: organizacje same z siebie się rozjeżdżają. Procesy, dane i standardy pracy degradują się, jeśli nikt ich nie pilnuje, i to dotyczy także pięknie wdrożonego AI.

Zwrotka trzecia: AI nie da Ci przewagi, ale może wzmocnić tę, którą masz

Jay Barney i Martin Reeves napisali w Harvard Business Review tekst o tytule, który powinien wisieć obok slajdu z rakietą: „AI Won’t Give You a New Sustainable Advantage”. Ich argument jest prosty. Maszyna parowa, silnik elektryczny i komputer osobisty zmieniły całe gospodarki, ale prawie nikomu nie dały trwałej przewagi, bo były tak powszechne, że musiał je przyjąć każdy. Z AI jest podobnie: ten sam model kosztuje Ciebie i Twojego konkurenta tyle samo, więc sam w sobie nikogo nie wyróżni. Może natomiast wzmocnić przewagę, którą firma już ma i której konkurencja nie skopiuje.

Rumelt mówi to samo innymi słowami: przewaga bierze się z różnic, z asymetrii między Tobą a resztą rynku, i nikt nie ma przewagi we wszystkim. Pytanie strategiczne w czasach AI brzmi więc mniej więcej tak: co AI spłaszcza, a co zostaje tylko Twoje?

AI spłaszcza wszystko, co stało na ogólnej wiedzy i szybkości pisania: ofertowanie, dokumentację, tłumaczenia, podstawową analizę, wiedzę z podręcznika. Jeśli Twoją przewagą było to, że oferta wychodzi w 24 godziny albo że masz najładniej opisane procedury w regionie, właśnie patrzysz, jak ta przewaga tanieje.

Zostaje Twoje to, czego model nie ma skąd wziąć:

  • dane z Twoich własnych procesów, o ile w ogóle je zbierasz i o ile są prawdziwe,
  • wiedza ludzi, którzy od lat robią to samo i wiedzą, gdzie proces się sypie,
  • relacje z klientami i historia współpracy,
  • szybkość podejmowania decyzji,
  • zdolność firmy do zmiany własnego procesu, a według danych McKinseya to właśnie ona odróżnia tych, którzy na AI zarabiają.

Porównanie: co AI spłaszcza (ofertowanie, dokumentacja, tłumaczenia, analiza, wiedza z podręcznika) i co zostaje przewagą firmy (dane, wiedza ludzi, relacje, szybkość decyzji, zdolność do zmiany)

To, co po lewej, właśnie tanieje dla wszystkich. To, co po prawej, jest Twoją asymetrią i tu AI może zadziałać jak dźwignia.

No dobrze, a jaki problem właściwie rozwiązujemy? Bo AI kupi każdy, a Twojej historii, danych i ludzi nie kupi nikt.

Trzy covery na żywo

Teoria teorią, ale Rumelt sam powtarza, że strategię widać dopiero w działaniu. Poniżej trzy przykłady przepuszczone przez jego rdzeń: nasz własny, biuro projektowe i zakład produkcyjny.

Rdzeń strategii Rumelta w trzech firmach: firma szkoleniowa, biuro projektowe i wtryskownia, z diagnozą, polityką przewodnią, spójnymi działaniami i miejscem dla AI

Trzy różne firmy, ten sam schemat: najpierw problem, potem kierunek i spójne działania, a AI dopiero tam, gdzie ma czym pracować.

Cover pierwszy: Zgodnie z Procesem

Zacznę od siebie, bo jako osoba, która od lat namawia innych do diagnozy, musiałem w końcu zrobić ją na własnej firmie.

Diagnoza. Jesteśmy małą firmą szkoleniowo-doradczą na rynku, gdzie ofert szkoleń jest mnóstwo, a ogólną wiedzę o 5S czy 8D każdy czat wygeneruje dziś w minutę. Sama treść szkolenia przestała więc być przewagą, i udawanie, że jest inaczej, byłoby właśnie tym myśleniem pozytywnym, z którego śmieje się Rumelt. Naszą asymetrią są trenerzy-praktycy, którzy przez lata pracowali na halach, i to, że mamy własną platformę zgodniezprocesem.pro. Crux, czyli to, co bolało najbardziej i dało się ruszyć: szkolenie stacjonarne kończy się o piętnastej, a potem wiedza, relacja z uczestnikami i informacja o tym, jak poszło, po prostu wyparowują. Do tego za dużo spraw organizacyjnych przechodziło przez jedną osobę.

Polityka przewodnia. Zgodnie z Procesem działa jak wydawnictwo dla praktyków przemysłu: każde szkolenie u klienta ma żyć dłużej niż dzień szkolenia, a firma ma działać tak, żeby żadna pojedyncza osoba nie była w niej wąskim gardłem. Platforma .pro pełni rolę długiego ogona, czyli miejsca, do którego uczestnik wraca po szkoleniu.

Spójne działania:

  • trener dostaje automatyczne powiadomienie o zleceniu, a handlowiec brief z historią klienta, więc nikt nie przepisuje maili,
  • każdy uczestnik dostaje certyfikat z kodem QR, którego autentyczność można sprawdzić na .pro,
  • po szkoleniu stacjonarnym uczestnicy mają 30 dni darmowego dostępu do tego samego kursu na platformie,
  • na ostatnim slajdzie jest kod QR, który skanuje cała sala i ocenia trenera,
  • oceny trafiają do referencji, czyli do sprzedaży, oraz do wewnętrznej oceny trenera, a ta zasila matrycę kompetencji, z której korzystamy przy następnym zleceniu.

Obieg szkolenia w Zgodnie z Procesem: zlecenie, powiadomienie trenera i brief handlowca, szkolenie z certyfikatem QR, ocena trenera kodem QR, a następnie referencje, matryca kompetencji i dostęp do kursu na zgodniezprocesem.pro

Każde działanie pracuje na następne: ocena z sali trafia do sprzedaży i do doboru trenera, a uczestnik wraca do kursu na platformie.

Gdzie w tym AI? Na platformie kursant ma mentora AI podpiętego pod treść lekcji i automatyczną ocenę zadań z informacją zwrotną. Świadomie postawiliśmy go jednak na końcu listy argumentów: najpierw są eksperci z doświadczeniem, potem zadania na realnych przypadkach, a dopiero potem AI, które pomaga z tego korzystać. AI jest u nas dźwignią, a przewagą pozostają ludzie i to, co po nich zostaje w systemie.

Zrzut ekranu lekcji kursu Rozwiązywanie problemów w produkcji na platformie zgodniezprocesem.pro z zakładkami Lekcje, Chat AI i Zadanie

Lekcja na zgodniezprocesem.pro: wideo, mentor AI w zakładce „Chat AI” i zadanie wymagane do certyfikatu.

Cover drugi: biuro projektowe

Diagnoza. Biuro żyje z jakości projektów i terminowości, a jego czas zjadały rzeczy wokół projektowania: obieg dokumentów, ręczne wysyłki, obliczenia w odziedziczonych arkuszach i uwagi do projektów rozproszone po mailach. Crux był taki, że te same błędy wracały w kolejnych projektach, bo nikt nie zbierał uwag w jednym miejscu, więc każdy projekt w praktyce zaczynał się od zera. To jest klasyczna entropia według Rumelta: nikt niczego nie zepsuł celowo, po prostu wiedza sama się rozłaziła.

Polityka przewodnia. Wiedza z każdego projektu zostaje w firmie i wraca do następnego, a czas projektanta idzie na projektowanie.

Spójne działania:

  • zmapowaliśmy po kolei wszystkie procesy i usuwaliśmy wąskie gardła jedno po drugim, zaczynając od najsłabszego ogniwa, zamiast wdrażać wszystko naraz,
  • uwagi do projektów, zarówno od klienta, jak i od sprawdzającego, trafiają do wewnętrznego systemu, a nie do skrzynki mailowej,
  • każdy projekt jest oceniany według tych samych twardych kryteriów, niezależnie od tego, kto go akurat sprawdzał,
  • dokumenty wychodzą do klientów automatycznie,
  • obliczenia z arkuszy przenosimy do systemu, gdzie projektant wgrywa dane, a system przelicza i zapisuje wynik.

Gdzie tu AI? W samym sercu biznesu, czyli w jakości projektów, i dopiero wtedy, kiedy będzie miało na czym pracować. Gdy w systemie uzbiera się kilkaset uwag z prawdziwych projektów, biuro będzie miało dane, których nie ma nikt inny na rynku, i AI może z nich zrobić np. listę kontrolną przed oddaniem projektu albo pokazać, które typy błędów wracają najczęściej i w jakich projektach. Gdyby zaczęło od kupienia „AI do projektowania”, dostałoby dokładnie to samo narzędzie co konkurencja, tylko bez tej historii.

Cover trzeci: wtryskownia, czyli najpierw jedna prawda o hali

Ten przykład jest złożony z kilku zakładów, które widziałem, więc potraktuj go jako typowy, a nie konkretny.

Wtryskownia, kilkanaście wtryskarek, ERP od lat i zarząd, który po wspomnianej konferencji chce AI do planowania produkcji i wyceny nowych detali. Na papierze wszystko się zgadza, bo dane w ERP są. Tylko że normy czasowe wpisano przy uruchamianiu detali kilka lat temu i od tamtej pory nikt ich nie sprawdzał, rzeczywiste czasy cykli dawno się rozjechały, ilości wpisuje się na koniec zmiany z pamięci, a stany półproduktów zna w praktyce jeden magazynier, który w lipcu idzie na urlop.

Diagnoza. Firma nie ma problemu z brakiem AI. Ma problem z tym, że dane w systemie i rzeczywistość na hali to dwa różne światy. AI podpięte pod takie dane wyprodukuje plan i wycenę szybciej, ale z tymi samymi błędami, za to podanymi w ładnym wykresie i z dużą pewnością siebie.

Crux: spójność danych o zleceniu, czyli kto, na której maszynie, ile sztuk, w jakim czasie i z jaką liczbą braków. To jest najważniejsze i da się to zrobić w kilka miesięcy, więc spełnia oba warunki Rumelta.

Polityka przewodnia. Żadna decyzja o planie i cenie bez danych z hali, a dane mają jednego właściciela.

Spójne działania:

  • ewidencja na stanowisku, czyli tablet albo terminal, na którym operator otwiera i zamyka zlecenie, zamiast kartki uzupełnianej po zmianie,
  • jedna osoba odpowiedzialna za spójność danych, która ma na to realnie czas, a nie robi tego „przy okazji”,
  • codzienne dziesięć minut porównania planu z wykonaniem na odprawie,
  • raz w miesiącu korekta norm w ERP na podstawie rzeczywistych czasów,
  • dopiero potem AI: wycena nowych detali na podstawie prawdziwych czasów podobnych wyprasek i wyłapywanie odchyleń, zanim zrobi się z nich reklamacja.

Przez pierwsze miesiące nie ma tu nic, czym dałoby się pochwalić na konferencji, bo tablety na hali nie wyglądają jak rewolucja. Wtryskownia, która ma rzetelne dane o własnej hali, ma jednak asymetrię, której konkurent nie kupi w żadnym abonamencie, i to jest dokładnie ten rodzaj przewagi, o którym pisze Rumelt.

No dobrze, a jaki problem właściwie rozwiązujemy? Bo jeśli dane z hali kłamią, AI będzie kłamać szybciej.

Outro: co zrobić w poniedziałek zamiast slajdu z rakietą

Zanim ktokolwiek w Twojej firmie kupi kolejną licencję, usiądź z zarządem na dwie godziny, bez prezentacji i bez rakiety, i odpowiedzcie sobie uczciwie na kilka pytań:

  • Na czym naprawdę zarabiamy, w liczbach, a nie w deklaracjach?
  • Co klient kupuje od nas, czego nie kupi u konkurencji?
  • Gdzie jest nasze najsłabsze ogniwo, które ogranicza całą resztę?
  • Jakie dane mamy tylko my i czy w ogóle są w porządku?
  • Która z naszych dotychczasowych przewag właśnie tanieje przez AI?
  • Co w tym wszystkim jest naprawdę trudne?

Ostatnie pytanie jest od Rumelta i moim zdaniem jest warte więcej niż cała strategia z szablonu. Kiedy już znajdziecie swój crux, postawcie sobie jeden bliski cel na 90 dni, np. „każde zlecenie na hali ma zarejestrowany rzeczywisty czas” albo „każde szkolenie kończy się oceną, która trafia do systemu”. Po 90 dniach zobaczycie, czy dźwignia działa, i wtedy dołożycie kolejną.

A jeśli chcesz przejść taką diagnozę z kimś z zewnątrz, kto nie przyjdzie z gotowym slajdem i nie zacznie od misji, porozmawiajmy.

ŁS

Łukasz Szyndrowski

Łukasz, z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem w branży produkcyjnej, w sektorze motoryzacyjnym, elektrycznym i elektronicznym, jest pasjonatem inżynierii przemysłowej od 2013...

Platforma kompetencyjna z AI

Rozwijaj swoje
kompetencje z nami

Kursy wideo, case study z Twojej branży, zadania z AI-coachem i certyfikat po ukończeniu. Dla specjalistów z produkcji, logistyki, zakupów i sprzedaży B2B.

AI-coach Case study branżowe Certyfikat Dostęp 24/7
Link skopiowany ✓